KTM EXC 400 rammelt bij motorrem en stationair: nokkenasketting en kettingspanner controleren door de klikken te tellen

Symptomen

• Ratelen/rammelen uit de linker motorhelft, hoorbaar onder de helm
• Geluid treedt op bij motorrem of uitrollen in de versnelling en verdwijnt bij een beetje gas
• Klepperen stationair en bij deellast, boven in de toeren niet meer hoorbaar
• Licht vermogensverlies als de motor warm is (de verstelde ketting verzet de distributie)
• Spanner staat bij demontage (bijna) volledig uitgeschoven, nog maar enkele klikken over
• Zwarte kunststofresten of fijne slijtage in de olie/zeven van de glijrails

Oorzaak

Beide generaties van de 400 EXC gebruiken een automatische, zelfnastellende nokkenasketting-spanner: een pen met vertandingen (ratel) die door een veer achter de middelste sluitbout naar buiten wordt gedrukt en niet terug kan. Zo wordt de ketting bij elke millimeter rek verder nagespannen. Het nadeel is dat de spanner het verslijten maskeert tot hij aan het eind van zijn weg zit. Daarna kan hij de ketting niet verder spannen, gaat de ketting op de kunststof glijrails en de spanrail slaan en die slijten snel verder weg. Bij motorrem wisselt de belasting van de kettingkant om, waardoor een gelengde ketting precies dan het hardst rammelt en bij gas (andere kettingkant onder spanning) stil is. Bij de RFS komt daar nog bij dat de spanrail door de spannerpen wordt bediend; is de rail eenmaal doorgesleten of de veer achter de middenbout gebroken, dan houdt de ratel niets meer vast. Enduro-uren wegen zwaarder dan kilometers: op forums worden kettingen tussen 4.000 km (wedstrijdgebruik) en 12.000-13.000 km afgekeurd.

Spanner uitbouwen en de resterende klikken tellen (diagnose, geen onderdelen nodig)

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

30-60 minuten

Kosten

0-15 EUR (alleen dichtringen)

Stappen

1. Zet de motor op OT compressieslag (alle kleppen dicht); dit is ook het moment om meteen de ventielspeling te meten.
2. Draai eerst de grote middelste sluitbout van de spanner los - let op: daarachter zit de veer voor het automatisch naspannen. Controleer die veer meteen op breuk.
3. Draai daarna de twee kleinere bouten los waarmee het spannerhuis op de achterzijde van de cilinder zit (met twee koperen dichtringen) en trek de spanner er voorzichtig uit zonder de pen te verstellen.
4. Let op de stand van de pen en schuif hem met een smalle schroevendraaier voorzichtig VERDER UIT, in de richting waarin de ratel hem laat lopen, terwijl je de klikken telt tot hij aan zijn eindaanslag staat. Druk de pen dus niet naar binnen: dat staat de ratel niet toe, forceren beschadigt de palletjes en je leest bovendien een verkeerde waarde. Ongeveer 3 klikken of minder over tot de aanslag = ketting, spanrail en glijrail vervangen; meer klikken = je kunt nog door.
5. Bij herinbouw de pen eerst volledig terugzetten: het kleine riegeltje/ratelpalletje openen en de pen helemaal intrekken. Dan het huis op de cilinder monteren, daarna de pen met de smalle schroevendraaier voorzichtig weer uitdrukken tot je lichte weerstand voelt (niet verder doordrukken) en pas daarna de middenbout met de veer erin.

Gereedschap

• Dopsleutelset
• Smalle schroevendraaier
• Voelermaten 0,10 en 0,15 mm
• Torquesleutel
• Schone werkplek (de veer springt graag weg)

Nokkenasketting + beide glijrails vernieuwen (RFS 400 EXC)

Moeilijkheid

ervaren sleutelaar

Tijd

6-10 uur

Kosten

120-350 EUR aan onderdelen (forumopgave: ketting circa 60-62 EUR, spanrails circa 2x 8 EUR, pakkingen circa 20 EUR); bij de dealer circa 210-250 EUR inclusief ventielencontrole volgens dezelfde forumdraad

Stappen

1. Olie en koelvloeistof aftappen, kleppendeksel en cilinderkop demonteren; voor het vervangen van ketting en rails moet de cilinderkop eraf.
2. Oude ketting voor demontage op lengte meten (rekmaat volgens werkplaatshandboek) zodat je weet of alleen de kunststof rails nodig zijn - rails zijn veel goedkoper dan een complete revisie.
3. Ketting openen en nieuwe ketting monteren. De gangbare route op de forums is een ketting met sluitschakel (circa 60-62 EUR plus circa 4 EUR voor het slot); klink die met het originele KTM/Husaberg-klinkgereedschap en niet met een universeel gereedschap voor dikke kettingen - dat klinkt de pen verkeerd en de pen kan afbreken. Een gesloten (endless) ketting komt in de bronnen niet voor; ga er niet van uit dat die zonder extra demontage te monteren is.
4. Distributie opnieuw uitlijnen: krukas op OT vastzetten met de arreteerbout onderin het motorhuis (koperring eruit, bout erin, alleen handvast inlopen) en de twee punten op het nokkenastandwiel horizontaal ten opzichte van het kopvlak zetten.
5. Spanner in de nulstand monteren, pen voorzichtig uitdrukken, middenbout met veer erin, motor eerst met de hand doordraaien en opnieuw de distributie en ventielspeling controleren.

Gereedschap

• Kettingtrekker/klinktang voor nokkenasketting
• Krukas-arreteerbout
• Rotorhouder (geen krukasbout gebruiken als blokkade)
• Torquesleutel
• Voelermaten

Voorkomen

Tel de klikken van de spanner bij elke grotere service (bijvoorbeeld bij elke kleppencontrole) en schrijf het aantal op; dan zie je de rek aankomen in plaats van dat de spanner op zijn eind loopt. Houd het olie- en filterinterval van de EXC aan (forumadvies: olie en beide filters elke 10 tot 20 uur, afhankelijk van inzet) - een gelengde ketting en versleten rails geven kunststof- en metaalslijtage die het hele blok rondgaat. Vervang de rails altijd samen met de ketting en gebruik bij een sluitschakel het juiste klinkgereedschap.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• ktmforum.eu (EXC-SX-SMR-Freeride Technik, RFS 520 EXC)Zuerst die große Schraube in der Mitte abschrauben. Vorsicht, da ist eine Feder hinter für die automatische Nachspannung.
• ktmforum.eu (LC4 Technik)wenn nur mehr 3 oder weniger klicks bis zum anschlag bestehen, dann ist ein service (steuerkettenwechsel) notwendig.
• Husaberg Forum (zelfde type ratelspanner)the number of clicks you have left before full extension is how much more time you have before chain replacement