KTM EXC 400 RFS koppeling grijpt in het niets: slavecilinder-O-ring lekt hydrauliekolie in de motor
Symptomen
- Hendel grijpt in het niets, soms pas na een paar kilometer rijden
- Even pompen geeft kortstondig weer druk, daarna opnieuw weg
- Reservoir bij de hendel vrijwel leeg, maar geen druppel olie te zien aan leidingen of motor
- Bij ontluchten komt donkere/zwarte vloeistof mee terug in het reservoir
- Koppeling scheidt niet meer na zwaar slippen (bergop duwen), motor zakt in als je de hendel trekt
- Vloeistofpeil zakt bij elke hendelbediening zonder zichtbaar lek
Oorzaak
De RFS gebruikt een hydraulisch bediende koppeling: een Magura-hoofdcilinder aan het stuur en een slavecilinder achter/in het koppelingsdeksel die de drukstang bedient. De slavecilinder zit laag, in de volle laag kettingvet en modder, en de zuiger wordt op de staaf bekrast. Zodra de zuiger beschadigd is of de O-ring verhardt, sluit hij niet meer af en wordt de hydrauliekolie bij elke hendelbediening richting het motorhuis geperst - je ziet dus nergens een lek, maar het reservoir loopt leeg en bij het terugkomen van de zuiger wordt lucht aangezogen. Het resultaat is een hendel die in het niets grijpt en soms door pompen tijdelijk werkt. Een tweede, vaak verwarde bron van hetzelfde klachtbeeld is de hoofdcilinder: zodra de stofkap bij de hendel inscheurt, komt er vuil bij de dichtringen, die drukken dan vloeistof naar buiten en zuigen lucht aan. Daarnaast is de vloeistofkeuze een bekend struikelblok, en die verschilt per model en armatuur: in de KTM-handleiding die op motor-forum.nl wordt geciteerd staat biologisch afbreekbare SAE 10 hydrauliekolie (Motorex Kupplungsfluid 75) voorgeschreven met de uitdrukkelijke regel dat je die nooit met minerale olie mag mengen en nooit met minerale olie of remvloeistof mag bijvullen, terwijl op het originele Magura-deksel 'Use only Mineral-Oil' staat en bij een KTM SX 250F uit dezelfde draad 'Use DOT 4 only' op het deksel staat. Controleer dus altijd je eigen handleiding en je eigen deksel voordat je iets bijvult - de verkeerde vloeistof tast de rubbers aan en laat de koppeling onderweg uitvallen.
Direct bestellen voor deze reparatie
Lek localiseren met de drie-wegen-check en de slavecilinder reviseren
- Moeilijkheid
- zelf te doen
- Tijd
- 1,5-3 uur
- Kosten
- 35-150 EUR
Stappen
- Maak de koppeling en de omgeving van hendel, leiding en koppelingsdeksel helemaal schoon, rijd/pomp tot het probleem terug is en loop dan de drie plekken na: olie bij het stuur = hoofdcilinder of leiding; olie buiten aan de motor = papieren pakking of een kapotte draad van de ontluchtingsnippel; nergens olie = O-ring/zuiger in de slavecilinder.
- Demonteer de slavecilinder. Trek daarna nooit meer aan de koppelingshendel zolang de cilinder los zit - dan breekt de groef van de borgring af en heb je een nieuwe cilinder nodig (uitdrukkelijke waarschuwing in de forumdraad).
- Haal de zuiger eruit (met een spitse tang; forceren met perslucht is niet nodig) en bekijk de loopvlakken: krassen of een bramrand op de zuiger betekenen dat je de zuiger mee moet vervangen, niet alleen de O-ring.
- Vervang de O-ring van de zuiger en de O-ring uit het koppelingscircuit (KTM 0770300015, O-ring 30x1,50 NBR70 - in de KTM onderdelenzoeker onder Motor/Kupplung; controleer op de explosietekening welke positie je nodig hebt), of gebruik een complete re-seal kit waarin koperringen, keerring, O-ringen, pakkingen, veer en bouten zitten.
- Vernieuw ook de keerring/afdichting waar de drukstang het blok in gaat terwijl je er toch bent, en maak een spatscherm/afscherming zodat de cilinder niet meer in het kettingvet staat.
- Monteren, vullen met de vloeistof die in jouw handleiding en op jouw reservoirdeksel staat (nooit mengen) en van onderaf ontluchten via de ontluchtingsnippel; controleer daarna dat het peil bij herhaald koppelen stabiel blijft.
| Onderdeel | Specificatie | Opmerking |
|---|---|---|
| revisiedeel zuiger slavecilinder | KTM 59032066000 = zuiger + O-ring + kogel 27 mm, forumprijs circa 35 EUR. Dit nummer is bij KTM vervangen door 75032061044, en dat is de complete slavecilinder (forumprijs circa 130-135 EUR) - controleer in de onderdelenzoeker wat er voor jouw bouwjaar nog los leverbaar is. | Los kopen van zuiger en O-ring is de goedkope route die op forums wordt aangeraden; volgens de draad is de losse O-ring soms alleen telefonisch of aan de balie te krijgen |
| O-ring koppelingscircuit | KTM 0770300015, O-ring 30x1,50 NBR70 | Via de KTM sparepartsfinder te verifieren (Motor - Kupplung); in de forumdraad is er discussie over welke positie dit precies is, dus leg je oude ring ernaast. NBR is niet remvloeistofbestendig. |
| revisieset slavecilinder | All Balls re-seal kit (o.a. via Slavens Racing) voor KTM 400/450/520/525 RFS, bevat koperringen, keerring, O-ringen, pakkingen, veer en bouten; er zijn vijftien kitvarianten, dus controleer de pasvorm voor jouw model en bouwjaar voor je bestelt | Compleet setje is vaak goedkoper dan losse onderdelen bij de dealer |
| koppelingsvloeistof | Volg de handleiding van jouw bouwjaar EN het opschrift op je eigen reservoirdeksel - die verschillen per model: in de geciteerde KTM-handleiding staat biologisch afbreekbare SAE 10 hydrauliekolie (Motorex Kupplungsfluid 75) met de regel dat je die nooit met minerale olie mengt en nooit met minerale olie of remvloeistof bijvult, op het originele Magura-deksel staat 'Use only Mineral-Oil' en op een KTM SX 250F uit dezelfde draad 'Use DOT 4 only'. | Nooit mengen en nooit zomaar remvloeistof; wil je DOT 5.1 rijden, dan moeten alle O-ringen in hoofd- en slavecilinder daarvoor geschikt zijn (volgens de forumdraad kan een goede dealer die O-ringen leveren voor de Magura-armatuur) |
Gereedschap
- Inbusset
- Ontluchtingsslangetje en spuit (ontluchten van onderaf)
- Schone doeken/remmenreiniger
- Torquesleutel
Hoofdcilinder (Magura) reviseren als het bij het stuur vochtig wordt
- Moeilijkheid
- zelf te doen
- Tijd
- 1 uur
- Kosten
- 20-60 EUR
Stappen
- Controleer de stofkap bij de koppelingshendel: zodra die ingescheurd is, komt er vuil bij de dichtringen - dan 'zweet' het boven bij de armatuur en pompt de cilinder bij elke bediening vloeistof naar buiten en lucht naar binnen.
- Monteer een revisieset voor de Magura-hoofdcilinder (forumprijs circa 21 EUR): nieuwe dichtringen, stofkap en zo nodig de zuiger.
- Maak het compensatiegaatje in het reservoir vrij; zit dat dicht, dan kan de vloeistof bij het lossen van de hendel niet terug en blijft het systeem onder druk - de koppeling staat dan permanent half gelicht en slipt.
- Vul met de juiste vloeistof, ontlucht en controleer of het drukpunt na tien keer koppelen op dezelfde plek blijft staan.
| Onderdeel | Specificatie | Opmerking |
|---|---|---|
| revisieset Magura hoofdcilinder | dichtringenset incl. stofkap voor de KTM/Magura koppelingsarmatuur, prijsindicatie circa 21 EUR | Veel goedkoper dan een nieuwe armatuur |
| stofkap | rubber stofkap bij de hendelzijde | De beschadigde stofkap is de oorzaak, niet het gevolg |
Gereedschap
- Kleine inbus/torx
- Tangetje voor de borgclip
- Ontluchtingsslangetje
- Remmenreiniger
Onderdelen voor deze reparatie
Voorkomen
Ververs de koppelingsvloeistof net als remvloeistof periodiek; oude, zwarte vloeistof is het eerste signaal dat de rubbers en de zuiger het begeven. Houd de slavecilinder uit de kettingvetnevel met een afscherming en spuit nooit met hoge druk direct op de cilinder en de drukstangdoorvoer. Vervang bij elke revisie de keerring van de drukstang preventief mee. Gebruik uitsluitend de vloeistof die in jouw handleiding en op jouw reservoirdeksel staat en die bij jouw O-ringen hoort - nooit mengen, nooit remvloeistof in een NBR-systeem. En trek nooit aan de hendel als de slavecilinder los zit.
Veelgestelde vragen
Mijn reservoir loopt leeg maar ik zie nergens olie. Waar gaat het heen?
De motor in. Bij een beschadigde zuiger of harde O-ring in de slavecilinder wordt de hydrauliekolie langs de zuiger het motorhuis in geperst. Omdat het dus niet naar buiten lekt, zie je niets. Precies dat beeld - geen lek, leeg reservoir, hendel in het niets - is de vingerafdruk van de slavecilinder.
Moet ik de hele slavecilinder kopen of kan ik hem reviseren?
Reviseren kan, mits de zuiger onbeschadigd is. Je kunt de zuiger en de O-ring los kopen voor ongeveer een kwart van de prijs van een complete cilinder, of een re-seal kit gebruiken waarin koperringen, keerring, O-ringen, pakkingen, veer en bouten zitten. Zitten er krassen in het loopvlak van zuiger of huis, kies dan toch voor nieuw.
Welke vloeistof moet erin: minerale olie, Motorex of DOT?
Dat verschilt per model en per armatuur, dus kijk naar je eigen handleiding en je eigen reservoirdeksel. In de KTM-handleiding die op motor-forum.nl wordt geciteerd staat biologisch afbreekbare SAE 10 hydrauliekolie (Motorex Kupplungsfluid 75) voorgeschreven, met de uitdrukkelijke regel: nooit biologisch afbreekbare hydrauliekolie mengen met minerale olie, en nooit bijvullen met minerale hydrauliekolie of remvloeistof. Op het originele Magura-deksel staat juist 'Use only Mineral-Oil', en op een KTM SX 250F uit dezelfde draad staat 'Use DOT 4 only'. Het zijn dus geen onderling uitwisselbare vloeistoffen: kies er een volgens jouw eigen documentatie, meng niet, en ga niet over op DOT tenzij alle O-ringen in hoofd- en slavecilinder daar expliciet voor geschikt zijn.
Koppeling scheidt niet meer nadat ik slippend bergop heb geduwd - ook de slavecilinder?
Niet per definitie. Staat de slavecilinder helemaal uitgeschoven en was er een klik hoorbaar, dan is er mogelijk iets in het koppelingspakket losgelopen (bijvoorbeeld de moer van de koppelingskorf). Start dan niet meer, haal het koppelingsdeksel eraf en kijk eerst wat er binnen is gebeurd.
Bronnen
- ktmforum.eu (RFS 525 EXC bj. 05, diagnose hoofd- vs slavecilinder)
Wenns nirgends ölig wird = O-Ring im Nehmerzylinder defekt, kompletter Nehmerzylinder defekt
- ktmforum.eu (RFS 525 EXC bj. 2005, onderdeelnummers)
Müsste dann die Nummer 0770300015 sein. O-Ring 30x1.50 NBR70
- Slavens Racing (revisieset voor RFS 400/450/520/525)
Kits contain copper washers, seal, O-rings, gaskets, spring and screws.
- motor-forum.nl (Nederlands, discussie over de juiste koppelingsvloeistof)
Maar op het reservoir deksel staat juist weer: "Use only Mineral-Oil", en dit is het originele Magura deksel.
Dit advies is indicatief. Gebruik voor veiligheidskritisch werk altijd het officiële werkplaatshandboek of laat het werk uitvoeren door een dealer.