YZ 85 schudt met het stuur op snelheid (head shake): zo haal je de stuurslag eruit (2002-2021)

Symptomen

• Stuur begint te schudden op de rechte stukken en bij hard remmen in remhobbels
• Onrustig voorwiel in snelle, uitgereden bochten
• Vooral kleine/lichte rijders krijgen het stuur niet rustig
• Motor stuurt wel heel scherp in (het wegnemen van head shake gaat ten koste van die scherpte)
• Voorvorklugs die in diepe sporen aanlopen en de voorkant uit koers tikken
• Klachten verergeren met versleten balhoofdlagers of een losse achterbrugbout

Oorzaak

De YZ 85 is gebouwd rond korte maten: 1255 mm wielbasis (1285 mm voor de LW) en een stuurgeometrie die op scherp insturen is afgestemd. Daardoor is er weinig zelfcentrerend effect over - een lichte rijder kan het voorwiel niet 'drukken' en het stuur gaat op snelheid pendelen. MXA's testers klaagden daar bij de 2019 expliciet over; MXA probeerde de vork in de klemmen te verstellen en de achterkant te verlagen, en hun testers reden volgens dezelfde test juist meer sag ('many riders went lower in the rear to take weight off the front to lessen head-shake') - voor de lichtste rijders was dat niet genoeg. Op het 2022-model verminderde Yamaha het met een massieve in plaats van holle achteras, dikkere motorsteunen, een een-delige gegoten achterbrug en een aluminium subframe - precies de onderdelen die de achterkant stijver maken. Bij oudere motoren komen daar praktische oorzaken bij: ingelopen balhoofdlagers, te weinig voorspanning op de balhoofdmoer, versleten achterbruglagers/linkagelagers en een scheef uitgelijnd achterwiel.

Setup-stappen in de juiste volgorde

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

2-3 uur

Kosten

0-60 EUR (alleen vet en eventueel spaaknippels)

Stappen

1. Begin bij de basis: controleer de spaakspanning, de wiellagers, de balhoofdlagers en de achterbrug- en linkagelagers op speling - zonder dat is sleutelen aan clickers zinloos. Yamaha schrijft voor het balhoofd lithiumzeepvet en voor de achtervering molybdeendisulfidevet voor.
2. Zet de race sag op de fabrieksrichtlijn van 80 mm en probeer daarna meer: MXA's testers reden 75-85 mm afhankelijk van de rijder en gingen bij head shake juist lager in de achterkant (meer sag) om gewicht van de voorkant te halen.
3. Laat de vorkpoten minder ver door de kroonplaten steken dan MXA's race-instelling van 23 mm uitsteek; de vork hoger in de klemmen brengt de voorkant omhoog, geeft meer trail en maakt het stuur rustiger ten koste van de scherpe instuur. Verstel in stappen van een paar mm.
4. Probeer de verstelbare stuurklemmen (vier posities vanaf 2019 volgens MXA) in een achterste stand; hoeveel verstelbereik dat precies is, staat niet in de bronnen - meet het op je eigen motor.
5. Pas de voorvorkdemping aan op het gewicht van de rijder in plaats van standaard harder te zetten: MXA adviseert voor lichte rijders juist zachter ('don't be afraid to soften up the ride by going out on compression'), omdat een te harde vork niet meeveert over remhobbels en zo zelf onrust geeft. Test per twee clicks en per moto.
6. Ontlucht elke rijdag de vorkpoten via het ontluchtschroefje bovenop, met de motor op de bok en zonder gewicht op het voorwiel - precies zoals MXA voorschrijft.

Gereedschap

• Spaakspanner
• Sag-meetlint/meetlat
• Schroevendraaier voor clickers
• Momentsleutel
• Vetspuit

Blijft het schudden: veren en demping op het rijdersgewicht

Moeilijkheid

dealer

Tijd

1-2 weken doorlooptijd

Kosten

250-600 EUR voor voor- en achterkant

Stappen

1. Weeg de rijder in volle uitrusting en vergelijk met de standaard veerharden: 2,8 N/mm voorvork en 49 N/mm achterveer volgens MXA's setupspecs; het werkplaatshandboek noemt 2,84 N/mm voor de YZ85 en 2,94 N/mm voor de YZ85LW.
2. Is de rijder duidelijk lichter dan waar de standaardvering op is afgestemd, laat dan de demping aanpassen (revalven) in plaats van alleen clickers te draaien - een te harde vork voor een licht kind geeft juist head shake omdat de vork niet meeveert over remhobbels. Een harde gewichtsgrens hiervoor is niet gepubliceerd; laat een suspensiespecialist meekijken.
3. Laat voor- en achterkant in balans revalven; alleen de vork aanpassen verstoort de balans.
4. Controleer na het revalven opnieuw de sag en de vorkuitsteek en rijd een moto per wijziging om het effect te kunnen beoordelen.

Gereedschap

• Weegschaal
• Sag-meetlint
• Specialistisch suspensiegereedschap (niet zelf)

Hulpmiddelen en chassisdetails

Moeilijkheid

ervaren sleutelaar

Tijd

1-2 uur

Kosten

30-350 EUR afhankelijk van demper

Stappen

1. Monteer eventueel een stuurdemper of een rubber-gedempte stuurklemset; op minibikes is dit de laatste stap, niet de eerste - los eerst de setup en de lagers op.
2. Controleer of de voorvorklugs niet beschadigd of verbogen zijn; MXA noemt dat de lugs van de YZ 85 zo ver onder de vooras uitkomen dat ze in sporen aanlopen.
3. Controleer na elke paar ritten de chassisbouten: balhoofdmoer en kroonplaatbouten, achterbrugpivot, linkagebouten, motorsteunbouten en de achterasmoer (op 2022 en later een 19 mm kop in plaats van 17 mm, volgens MXA). Draai deze op de momenten uit het handboek van jouw bouwjaar - niet op gevoel, want een te vaste balhoofdmoer of te losse achterbrugpivot is een veiligheidsrisico.
4. Lijn het achterwiel exact uit met de merktekens op de kettingspanners en controleer de kettingdoorhang (35-45 mm volgens werkplaatshandboek); een scheef achterwiel geeft structurele onrust in het stuur.

Gereedschap

• Momentsleutel 20-120 Nm
• Kettingspanningsmeter/meetlat
• Balhoofdsleutel

Voorkomen

Trek spaken, balhoofd- en achterbrugbouten na elke twee ritten na en smeer balhoofd (lithiumvet) en achterveringlagers (molybdeendisulfidevet) elk seizoen - Yamaha schrijft beide expliciet voor. Noteer je setup (sag, vorkuitsteek, clickers) zodat je na elke wijziging kunt terugvallen op een werkende basis. Laat de vering op het gewicht van de rijder aanpassen zodra het kind structureel sneller gaat.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Motocross Action Magazine - MXA Race Test 2019 YZ85many of our testers complained about the YZ85 chassis suffering from head-shake
• Motocross Action Magazine - MXA Race Test 2022 YZ85/YZ85LWPreviously, smaller riders on the YZ85 suffered from head shake.
• Yamaha YZ85 (2019) owner's manual, onderhoudsschema, via manua.lsRear suspension • Check operation and tighten if necessary. • Lubricate with molybdenum disulfide grease.