YZ 85 (2019-2026) pingelt en vreet de zuigerbodem aan: detonatie door ruime squish en te lage octaanwaarde

Symptomen

• Metaalachtig rinkelen/pingelen bij volgas in de hoogste versnellingen, vooral als de motor warm is
• Zwarte, korrelige of weggevreten plekjes op de zuigerbodem en op het dak van de cilinderkop
• Vermogen zakt weg aan het eind van een moto, motor wordt 'suf' en gaat moeilijker starten
• Aluminium spettertjes op de bougie-isolator of een bougie die snel wit uitslaat
• Top-end haalt maar 10-15 uur in plaats van 20-25 uur
• Zuiger met erosie aan de rand van de bodem richting uitlaatpoort

Oorzaak

De 2019-cilinder draait met YPVS een variabele compressie van 8,2:1 (valve open) tot 9,6:1 (valve gesloten); MXA noemt voor het 2018-model 8,1:1 en het werkplaatshandboek 2005 geeft 8,2:1. Bij lage en middentoeren rijdt de motor dus met duidelijk meer compressie dan de oude. Daarbij mat MXA op een 2025-model een squish - de spleet tussen zuigerbodem en de squish-band van de kop - van 1,4 mm en noemt dat ruim: dat 'invites hot spots in the combustion chamber'. Een ruime squish geeft lage squish-snelheid: het eindgas aan de rand van de brandkamer wordt niet krachtig naar het midden gestuwd, blijft warm hangen en ontbrandt spontaan voor het vlamfront er is (detonatie). Yamaha staat RON95/E10 toe als ondergrens, maar voegt er in zowel het instructieboekje als het werkplaatshandboek aan toe dat je bij pingelen een ander merk of een hogere octaanklasse moet gebruiken. Een te arme hoofdsproeier, een lekkende krukashuisafdichting of carburateurrubber, verkoolde uitlaatpoort en een kromgetrokken kop (vervormingslimiet 0,03 mm volgens werkplaatshandboek) versterken het effect.

Brandstof: klopvastheid omhoog (snelste fix)

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

10 minuten per tankvulling

Kosten

5-25 EUR per rit extra

Stappen

1. Weet wat Yamaha eist: het instructieboekje noemt 'premium unleaded gasoline (Gasohol [E10] acceptable)' met RON 95 of hoger. Euro95 E10 is dus de ondergrens en geen verkeerde brandstof - maar wel de ondergrens.
2. Hoor of zie je detonatie, dan is de route uit het handboek zelf: 'use a different brand of gasoline or higher octane grade'. Tank voor crosstraining en wedstrijden 98 of 102 octaan.
3. Bij hard rijden of warm weer: MXA mengde op een 2025 YZ85 1 gallon 100-octaan racebenzine met 2 gallon 91-octaan pompbenzine, premix 32:1. Omgerekend naar Nederland: ongeveer 1 deel 100-octaan racebenzine op 2 delen Euro98.
4. Houd de mengverhouding op wat Yamaha voorschrijft: 15:1 tijdens het inrijden en daarna 30:1 met Yamalube 2-R of een gelijkwaardige race-tweetaktolie.
5. Meng altijd vers: Yamaha schrijft 'fill the fuel tank with a fresh mix just before riding' en 'do not use premixed fuel that is more than a few hours old'. Gooi restanten premix na de rijdag weg en meng nooit twee merken olie in dezelfde batch.

Gereedschap

• Maatbeker/mengkan
• Jerrycan met datumsticker

Squish meten en corrigeren

Moeilijkheid

ervaren sleutelaar

Tijd

2-3 uur

Kosten

30-90 EUR aan pakkingen, 60-120 EUR als een revisiebedrijf de kop plant

Stappen

1. Haal de bougie eruit, draai de motor op onderste dood punt en schuif twee stukken zacht soldeerdraad van 2,0 mm door het bougiegat tot tegen de cilinderwand, aan in- en uitlaatzijde.
2. Draai de krukas met de hand rustig over het bovenste dood punt, haal de soldeerdraad eruit en meet de platgedrukte dikte met een schuifmaat: dat is je squish. Meet altijd aan beide zijden en noteer de waarde.
3. Beoordelen: MXA mat 1,4 mm af fabriek op een 2025-model en noemt dat ruim. Let op - een voorgeschreven squish-waarde voor de YZ85 staat niet in het werkplaatshandboek en niet in de bronnen bij dit artikel. Gebruik de meting dus als diagnose en logboekwaarde, niet als doelwaarde.
4. Wil je de squish verkleinen, laat dat door een tweetakt-specialist doen. Kop plannen of een dunnere voetpakking verandert ook de compressie en de poorttiming, en te weinig squish laat de zuiger bij een uitgelopen drijfstanglager de kop raken. Doe dit niet op gevoel zelf op een 85cc-wedstrijdmotor.
5. Controleer bij demontage de kop op vervorming met een haarlineaal en bladmaat (vervormingslimiet 0,03 mm volgens werkplaatshandboek) en schuur hem vlak met 400-600 korrel waterschuurpapier in een acht-beweging.
6. Is er iets aan squish of pakkingdikte gewijzigd, controleer dan direct daarna de jetting: minder squish betekent meer compressie.

Gereedschap

• Schuifmaat 0,01 mm
• Haarlineaal + bladmaatset
• Dopsleutelset
• Momentsleutel 5-60 Nm
• Waterschuurpapier 400-600

Jetting en luchtlekken uitsluiten

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

1-2 uur

Kosten

20-60 EUR

Stappen

1. Zet de 28 mm Keihin PWK terug naar een bekend startpunt: hoofdsproeier 145, pilot 45, naald NBKF met clip in de 4e groef van boven en luchtschroef 1,5 slag open. Dit is MXA's race-advies voor de YZ 85, niet de fabrieksinstelling.
2. Lees de bougie na twee ronden volgas: wit/papierkleurig of met spettertjes = te arm, ga twee maten omhoog op de hoofdsproeier.
3. Controleer het carburateurrubber en de inlaatflens op scheurtjes en draai de vier M6-bouten van de carburateurjoint op 8 Nm (volgens werkplaatshandboek); spuit met de motor warm en stationair rond de flens en krukashuisafdichtingen met carb cleaner - verandert het toerental, dan heb je een luchtlek.
4. Controleer de uitlaatpoort en het uitlaatbochtje op koolaanslag en schraap die weg met een afgeronde schraper (het handboek: 'do not use a sharp instrument, avoid scratching the aluminum').

Gereedschap

• Sproeiersleutel/kleine steeksleutel
• Momentsleutel 2-20 Nm
• Carb cleaner
• Afgeronde schraper

Voorkomen

Rijd de 2019-2026 YZ 85 bij wedstrijdgebruik op 98/102 octaan en meng op de voorgeschreven 30:1 met een goede race-tweetaktolie; RON95/E10 is volgens Yamaha toegestaan, maar is de ondergrens. Meng vers en gooi premix van meer dan een dag weg. Meet en noteer de squish bij iedere zuigerwissel, controleer bij elke top-end de koppakkingvlakken (vervormingslimiet 0,03 mm volgens werkplaatshandboek) en de koolaanslag in uitlaatpoort en demper. Houd het luchtfilter schoon en goed afgedicht.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Motocross Action Magazine - MXA Race Test 2025 YZ85When we ran straight 91-octane pump gas, we saw signs of detonation on both the head and the cylinder. The squish clearance was 1.4mm from the factory
• Yamaha YZ85 (2019) owner's/service manual via manua.lsCompression ratio: 8.2–9.6 : 1 Starting system: Kickstarter Lubrication system: Premix lubrication
• Yamaha YZ85 (2005) owner's service manual via manua.lsRecommended oil: Yamalube “2-R” (Yamalube racing 2-cycle oil) Mixing ratio: 30 : 1
• Yamaha YZ85 (2019) owner's manual, mengverhoudingen, via manua.lsBreak-in period: 15:1 After break-in: 30:1