KTM SX 380 trilt steeds erger en het poolwiel heeft speling: pleuellager en krukaslagers vervangen

Symptomen

• Trillingen die over de uren duidelijk toenemen; 380-rijders rijden door tot de trillingen te erg worden en gooien er dan een zuiger in
• Je kunt het poolwiel (ontstekingszijde) met de hand heen en weer bewegen of hoort een metalige slag bij gasloslaten
• Axiale speling in de drijfstang als je de krukas via de bougie- of uitlaatopening heen en weer beweegt
• Natte plek of olievlek bij een krukasdichtring, of transmissieolie die verdwijnt zonder zichtbare lekkage
• Motor loopt arm en pingelt (valse lucht links) of rookt blauw met natte bougie (transmissieolie via de rechter dichtring)
• In het ergste geval blokkeert de motor plotseling en wil de kickstarter niet meer door - let op: in het forumgeval bleek dat een gebroken zuiger te zijn, niet een lager

Oorzaak

De 380 heeft 77 mm slag (op de cilinder staat 'stroke 77') en een zuiger van 78 mm; hij trilt daardoor merkbaar harder dan een 250 en 380-rijders beschrijven dat ze doorrijden tot de trillingen te erg worden en er dan een zuiger in gooien. In de gedocumenteerde gevallen is het onderste pleuellager (de kooi op de drijfstangtap) het onderdeel dat als eerste speling krijgt: bij een 99er EXC met riefen in de cilinderloop kon men aan het poolwiel wiebelen en had de drijfstang axiale speling, maar zagen de krukaslagers er bij het openen nog goed uit. In twee andere 380-draden hadden de krukaslagers juist helemaal geen speling en bleek de echte oorzaak een gebroken (gegoten) zuiger met te veel spel, respectievelijk de beruchte SEM-ontsteking die stotteren en uitvallen bovenin geeft. Trillingen plus speling aan poolwiel of drijfstang betekenen dus onderblokwerk, maar welk lager versleten is moet je meten - de stelling dat de 380 altijd eerst het pleuellager en daarna beide hoofdlagers sloopt is met deze bronnen niet te onderbouwen. Loopt de krukas excentrisch, dan dichten de krukasdichtringen niet meer af en zuigt de motor valse lucht (links) of transmissieolie (rechts) naar binnen; in dat stadium lopen zuigers vast.

Diagnose: onderscheid tussen zuiger, hoofdlagers en pleuellager

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

1-2 uur

Kosten

30-120 EUR (afpersset)

Stappen

1. Bougie en uitlaatbocht los, zuiger op OT en met de hand aan het poolwiel wiebelen: elke voelbare radiale speling op de krukastap = linker rollager of binnenring versleten.
2. Zuiger via het uitlaatgat op- en neerduwen en tegelijk de drijfstang axiaal (zijwaarts) bewegen: axiale speling of een 'klik' in de drijfstangvoet = onderste pleuellager.
3. Carter afpersen met een lekdetector op circa 0,5 bar en zeepsop op beide krukasdichtringen: belletjes links betekent valse lucht en verklaart detonatie en vastlopers.
4. Peil de transmissieolie na elke rit: zakt het niveau zonder zichtbare lekkage, dan trekt de rechter krukasdichtring olie in het carter (blauwe rook, natte bougie).
5. Draait de motor nog, meet dan ook de compressie en vergelijk met de cilinderstand: een versleten cilinder maakt wel slecht starten, maar geen toenemende trillingen.

Gereedschap

• Dopsleutelset
• Meetklok of schuifmaat
• Afpersset 2-takt
• Zaklamp/endoscoop
• Compressiemeter

Onderblokrevisie: pleuelkit, hoofdlagers en dichtringen

Moeilijkheid

ervaren sleutelaar

Tijd

10-16 uur plus wachttijd voor krukas en cilinder

Kosten

700-1400 EUR aan onderdelen en uitbesteed werk

Stappen

1. Motor uit het frame, koppelings- en ontstekingsdeksel eraf. Let op: de moer van het primaire tandwiel heeft linkse draad. Gebruik een koppelingshouder en nooit een slagmoersleutel op de krukas; aanhaalmomenten en borgmiddel voor de primaire moer en de koppelingsnaafmoer aanhouden volgens het KTM-werkplaatshandboek voor jouw bouwjaar.
2. Carterhelften splitsen en de krukas er met een plastic hamer op de krukastap uittikken; carterbouten bij montage aanhalen op het moment uit het werkplaatshandboek.
3. Krukas met een nieuw pleuelkit laten persen bij een gespecialiseerd bedrijf (forum: KTM-kit of een geperste krukas van een 380-specialist) en laat dat bedrijf de wangbreedte en de slingerspeling narichten volgens de KTM-specificatie van jouw bouwjaar.
4. Carterhelften zonder lagers gelijkmatig warmen (oventemperatuur volgens werkplaatshandboek) en de lagers erin zetten; het oude groefkogellager naar binnen uitpersen, het nieuwe lager tot de aanslag, het cilindrische rollager op dezelfde manier.
5. Binnenring van het cilindrische rollager op de krukastap vernieuwen met het KTM-speciaalgereedschap dat het werkplaatshandboek voor jouw bouwjaar noemt - krukas nooit aan een wang in de bankschroef klemmen en de binnenring er nooit afslaan.
6. Nieuwe krukasdichtringen van buitenaf inpersen met de lip naar binnen, op de inbouwdiepte uit het werkplaatshandboek (de linker zit verdiept in de kraag, de rechter vlak met het carter). Controleer daarna de smeerboring van het krukaslager op doorgang.
7. Cilinder laten nameten/herbeschichten en een gegoten zuiger van 78 mm in de bij de gemeten cilinder passende tolerantiegroep monteren. Stel met de dikte van de cilindervoetpakking maat X in: op het forum wordt voor de 380 genoemd dat de zuigerbovenkant bij bovenste dode punt vlak met de cilinderbovenkant moet staan (0 mm, +0/-0,1 mm). Haal cilindervoet- en cilinderkopbouten aan op de momenten uit het werkplaatshandboek.

Gereedschap

• Lagerpers of doorslagen + oven
• Koppelingshouder
• Momentsleutel
• Schuifmaat
• KTM-speciaalgereedschap voor de lagerbinnenring (nummer volgens werkplaatshandboek)
• Middelsterke schroefborging (Loctite 243)

Voorkomen

Reken op het onderblok als slijtdeel en niet alleen op de topend: controleer bij elke zuigerwissel de speling aan het poolwiel en de axiale speling van de drijfstang, en laat het pleuellager meten in plaats van het op gevoel te laten zitten. Rijd de mengverhouding en de olie die KTM voor jouw bouwjaar voorschrijft - geen van de bronnen onderbouwt een afwijkende verhouding voor de 380. Vlak de cilinderkop niet af en monteer geen SX-hogecompressievoetpakking als je lang met dezelfde krukas wilt doen: op het forum wordt kopvlakken (2 tot 5 tiende) juist genoemd als ingreep die 'de levensduur van de KW-lagers verkort'. Houd verder het onderhoudsschema uit het werkplaatshandboek voor jouw bouwjaar aan en pers het carter na elke revisie af (circa 0,5 bar, niet meer).

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Offroadforen Community (Technik für KTM, Husaberg und Beta)Hab mir ne 99er EXC gekauft. Motor is natürlich fertig, Laufbahn hat Riefen, am Polrad kann man Wackeln und Pleul hat auch Axialspiel.
• Offroadforen Community (Technik für KTM, Husaberg und Beta)Die Kurbelwellenlager sahen eigentlich noch gut aus. Nur das untere Pleul Lager hat gewackelt.
• Offroadforen Community (Technik für KTM, Husaberg und Beta)Wenn Du Glück hast hat der Kolben gar nix (dann geht der Zylinder normal runter) und die KW-Lager sind fest.
• ktmforum.eu (EXC - SX - SMR - Freeride Technik)plane dein Zylinderkopf um 2-5 Zehntel ab oder lasse es machen. Dann hat der Motor wesentlich mehr Dampf. Verringert natürlich auch die Lebensdauer der KW-Lager.