Kawasaki KX 500 krukspeling, los hoofdlager en luchtlekken: krukastap, carterloopvlak en de KIPS-regelstang

Symptomen

• Hoorbare speling of tik op de drijfstang bij lage toeren
• Krukas laat zich in het carter heen en weer bewegen; hoofdlager draait mee in zijn zitting
• Motor loopt onverklaarbaar arm terwijl de sproeiers kloppen
• Drukverlies bij een leak-down test: 1 psi verlies in zestien minuten is al een lek
• Herhaalde vastlopers of aanloop boven de uitlaatpoort, vaak aan de rechterkant
• Slecht of jagend stationair toerental, slecht warm starten
• Transmissieolie die naar benzine/2-takt-olie ruikt - dan lekt de krukasafdichting aan de koppelings-/bakzijde (rechts)

Oorzaak

De KX500 draait op twee groefkogellagers op krukastappen van nominaal 30 mm. De enige maatvoering die we in een bron terugvinden komt van een KX500-eigenaar die zijn eigen as nameet en door een ander forumlid bevestigd krijgt: rechter lagertap 30,02 mm, linker 30,01 mm (beide groter dan de lager-binnendiameter, dus perspassing) en de keerringvlakken 29,99 mm. Houd die orde van grootte aan en verifieer de exacte toleranties in het werkplaatshandboek van jouw bouwjaar; de lagermaat en het Kawasaki-onderdeelnummer kunnen wij niet uit een bron onderbouwen, dus bestel op de maat van je eigen oude lager. Door uren, trillingen en vuil slijpt de binnenring de tap ondermaats, waarna het lager gaat kloppen en de krukas uit het hart loopt. Tegelijk hameren de lagerbuitenringen het aluminium loopvlak in het carter ruim, zodat het lager los in het carter gaat zitten - KX500 Tech biedt daar overmaat-lagers voor aan. Zodra er speling zit, komen de krukasafdichtingen scheef te staan en zuigt de motor valse lucht aan; dat maakt het mengsel armer dan je sproeiers aangeven. Een derde, typisch KX500-lekpad zit in de KIPS-bediening: de governor rod van de uitlaatschuiven lekt doordat de assen inslijten ('they are prone to leak because the shafts get worn').

Drukproef (leak-down test) om het luchtlek te vinden voordat je sleutelt

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

1-2 uur

Kosten

30-90 EUR

Stappen

1. Sluit het inlaatspruitstuk en de uitlaatpoort af met afsluitplaten met O-ringen; laat de bougie erin en de koelvloeistof in de motor zitten.
2. Breng via een fietsventiel of een drukmeter met kogelkraan maximaal 6-7 psi (circa 0,4-0,5 bar) op; ga nooit hoger, dan blaas je de krukasafdichtingen naar binnen.
3. Hanteer de norm die KX500-rijders gebruiken: de motor hoort 7 psi een nacht vast te houden. Verlies je 1 psi in zestien minuten, dan heb je gewoon een lek en zal de motor arm lopen.
4. Spuit zeepsop op beide krukasafdichtingen, de carternaad, het voetpakking-vlak, de KIPS-regelstang en de bougie; let extra op de regelstang, want die lekt doordat de assen inslijten.
5. Herhaal de proef na elke reparatie, en ook na het monteren van een nieuwe bovenbouw, zodat je zeker weet dat het dicht is voordat je gaat rijden.

Gereedschap

• Zelfbouw- of Motion Pro lekkagetester
• Fietspomp
• Zeepsopspuit
• Doppenset

Versleten krukastappen: meten, hardverchromen of krukas vervangen

Moeilijkheid

dealer

Tijd

1-2 weken inclusief verchromen en slijpen

Kosten

250-700 EUR

Stappen

1. Meet beide krukastappen met een micrometer op meerdere plekken. De enige maten die we in een bron vinden zijn ca. 30,01-30,02 mm op de lagertappen en ca. 29,99 mm op de keerringvlakken (perspassing, dus iets groter dan de lager-binnendiameter); controleer de officiele toleranties in het werkplaatshandboek. Ovaliteit of een tap die duidelijk onder die maat zit betekent dat een nieuw lager meteen weer gaat kloppen.
2. Meet tegelijk de axiale en radiale speling van de drijfstangkop; zit daar speling in, laat de krukas dan compleet revideren in plaats van alleen de tappen te herstellen.
3. Laat de tappen hardverchromen en daarna op maat rondslijpen - slijp altijd na, want de chroomlaag moet zelf op maat en concentrisch gebracht worden en de buitenste krukwang is geen betrouwbare referentie om op uit te lijnen ('Just because the outer crank web is round..... doesnt mean its true to the bearing').
4. Reken bij die route op risico: de eigenaar in het bronnendraadje kreeg zijn as 0,04 mm ondermaat terug voor meer dan het dubbele van de prijsopgave, moest opnieuw laten chromen en concludeerde zelf dat hij beter meteen een nieuwe krukas had gekocht. Vraag vooraf om een gegarandeerde eindmaat en tolerantie.
5. Een alternatief dat in hetzelfde draadje wordt geopperd (door een lid met kart-ervaring, niet als uitgevoerde KX500-reparatie) is de tap verkleinen en er een gehard busje op zetten, eventueel met een hoofdlager met grotere binnendiameter; let er dan op dat zo'n 35 mm-lager 17 mm breed is in plaats van 19 mm en je afstandsringen nodig hebt.
6. Laat de krukas na elke bewerking uitlijnen (true) tot de slag binnen de fabrieksspec valt; balanceren kan daarbij, maar zie ons artikel over trillingen voor wat daarover wel onderbouwd is.

Gereedschap

• Micrometer 25-50 mm
• Meetklok met magneetvoet
• Krukastrekker/inpersgereedschap
• Momentsleutel
• Carterverwarming (oven of heteluchtpistool)

Los hoofdlager in het carter: overmaat-lagers laten installeren

Moeilijkheid

dealer

Tijd

1-2 weken bij een specialist

Kosten

300-600 EUR

Stappen

1. Verwarm de carterhelft gelijkmatig (temperatuur volgens werkplaatshandboek) en kijk of het hoofdlager er uit zichzelf uitvalt; valt het koud al uit of kun je het met de hand bewegen, dan is het loopvlak ruim.
2. Meet het lagerhuis; is het buiten spec, laat de carterhelften dan uitdraaien en voorzien van hoofdlagers met overmaat buitendiameter - KX500 Tech biedt dit expliciet als dienst aan voor losse hoofdlagers.
3. Lagerborgmiddel met hoge spleetvulling is alleen een noodoplossing op een licht ruim huis; houd er rekening mee dat de carters daarna moeilijker te scheiden zijn (precies de zorg die ook in het KXRiders-draadje wordt genoemd). Volg de spleetopgave van de fabrikant van het middel.
4. Monteer de lagers warm in het carter en koud op de krukas, controleer de axiale speling van de krukas en doe daarna opnieuw een drukproef voordat de motor terug het frame in gaat.

Gereedschap

• Oven of heteluchtpistool
• Binnenschroefmaat of meetklok
• Lagertrekker
• Carterscheider
• Momentsleutel

Voorkomen

Doe een drukproef als vaste stap bij elke zuigerbeurt - dat is de goedkoopste verzekering tegen een vastloper, want een KX500 die lucht trekt, loopt arm ongeacht hoe netjes je jet. Houd de intervallen op uren, niet op jaren: controleer bij elke bovenbouwbeurt de radiale en axiale speling van de drijfstangkop. Vervang bij elke onderbouwbeurt beide krukasafdichtingen plus de KIPS-regelstangafdichting en bestel hoofdlagers in de maat en speelklasse van je uitgebouwde exemplaar of volgens werkplaatshandboek. Rijd niet met een slappe of lekkende inlaatrubber en controleer die bij elk filteronderhoud op scheurtjes. Houd er ook rekening mee dat de elektrofusie-coating in de cilinder niet opgeboord kan worden maar wel heel lang meegaat: raakt hij beschadigd, laat de huls dan opnieuw coaten (Dirt Bike noemt onder andere Millennium Technologies) in plaats van er een gewone boring in te laten zetten.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• KX500 Tech (Britse KX500-motorspecialist)A common K5 fault is loose main bearings. Here at KX500 Tech we can offer oversize bearing installation.
• KXRiders.com (KX500 Original), via Web Archive · originele paginaWhy not look into sleeving the journals and use a larger ID bearing?
• KXRiders.com (KX500 Original), via Web Archive · originele paginaPay close attention to the governor rod,,, they are prone to leak because the shafts get worn
• Dirt Bike Magazine (KX500: the one bike to ride before you die)In 1992, the ignition and crank were changed as an unofficial acknowledgment that the KX was being used more for off-road riding than motocross.
• Motocross Action Magazine (Dr. Jekyll & Mr. Hyde 500cc build-off)it was mated to a hand-polished Wossner rod that was carefully balanced
• Dirt Bike Magazine (Ransom KX500AF: behind the build)The crank was also balanced with the ProX piston to reduce vibration.
• Dirt Bike Magazine (Tyler Bowers 2004 KX500 build)Tom Morgan ported the cylinder, the crank was balanced and the transmission was polished.