Fantic XXF 450 startmotor jankt maar de motor draait niet rond: startkoppeling (one-way) slipt

Symptomen

• Startknop ingedrukt: je hoort een hoge, vrij loeiende startmotor maar de motor gaat niet rond
• Soms pakt hij juist wel aan als de startmotor uitloopt en bijna stilstaat
• Harde ratel of metaalgeluid rechts onder de rotor bij een koude start
• Hij slaat soms wel aan en soms niet, zonder duidelijk patroon; accu en relais zijn getest en goed
• Metaalsplintertjes of glitter op het oliezeef of het magneetje van de aftapplug
• Na een vervanging zonder borgclip opnieuw hetzelfde probleem

Oorzaak

Achter de vliegwielrotor zit een one-way (sprag-/rollen)koppeling die het startkoppel van de startmotor naar de krukas doorgeeft en in de andere richting vrijloopt. Elke startpoging waarbij de motor niet direct aanslaat laat de koppeling een moment slippen; met warme, dunne olie en een accu die niet meer de volle kraakstroom levert duurt die slipfase langer en polijst het looppad, waarna de klemming verloren gaat: de startmotor draait alleen nog de koppeling rond. Op de 2018 YZ450F kwam er een tweede probleem bij: de borgclip die de sluitring van de startkoppeling op zijn plek houdt kon losraken of ontbreken, met metaaldeeltjes in het smeercircuit als gevolg; rijders melden dat die clip los niet leverbaar is en dat je het complete assy moet kopen. Op de forums wordt consequent gemeld dat Yamaha vanaf modeljaar 2019 een bijgewerkt onderdeel levert dat op het 2018-blok past - laat je dealer dat verifieren op jouw motornummer, een officiele Yamaha-bevestiging hebben wij niet gevonden. Belangrijk bij het diagnosticeren: de handboektest (met de hand rechtsom vrij, linksom koppelen) kan 'goed' lijken terwijl de koppeling onder echte startlast gewoon doorslaat, omdat je met de hand nooit het koppel van de startmotor haalt - precies wat een melder met een uit elkaar gehaalde 2018 YZ450F beschrijft.

Eerst uitsluiten: accu, massa en startmotor

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

1-2 uur

Kosten

0-180 EUR (afhankelijk van of je een accu nodig hebt)

Stappen

1. Meet de accuspanning in rust (gezond is boven 12,4 V) en laat iemand tijdens het starten meten: zakt hij onder ongeveer 11 V, dan is de accu je eerste verdachte en kan hij ook de startkoppeling slopen.
2. Controleer en poets de massakabel van het blok en de pluscontacten van het startrelais; een hoge overgangsweerstand geeft hetzelfde beeld van een trage, onwillige starter.
3. Haal de startmotor eraf en laat hem kort los op de accu draaien. Klem of houd hem daarbij stevig vast in een bankschroef met zachte bekken en houd je handen weg bij het rondsel - een losse startmotor slaat bij het aanlopen hard om zijn as. Hoor je hem lekker en krachtig opspinnen, dan werkt de starter en zit het probleem achter de aandrijving.
4. Hoor je dat de startmotor vrij rondjankt zonder de krukas mee te nemen - en pakt hij soms juist wel aan als de startmotor uitloopt - dan is dat het klassieke beeld van een doorslaande startkoppeling.
5. Tap de olie af, haal het oliezeef eruit en zoek naar metaaldeeltjes: vind je glitter of splinters, dan moet de rechterkant hoe dan ook open.

Gereedschap

• multimeter
• dopsleutelset
• olieopvangbak
• startkabels of een tweede accu

Startkoppeling vervangen

Moeilijkheid

ervaren sleutelaar

Tijd

3-5 uur

Kosten

250-450 EUR aan onderdelen; bij de dealer 500-800 EUR inclusief arbeid

Stappen

1. Tap de motorolie af en de koelvloeistof voor zover nodig, haal de uitlaat weg en leg de motor zo neer dat het rechter carterdeksel vrij komt (op het YZ450F-blok zit de startkoppeling achter de vliegwielrotor).
2. Draai het deksel los in een kruispatroon, blokkeer de krukas, haal de rotorbout eruit en trek de rotor met een rotortrekker van de krukastap - nooit met een beitel of hefboom, je beschadigt de kegel.
3. Haal het startkoppelings-assy met het dempingshuis eruit en vergelijk de onderdelen met de tekening: let er specifiek op dat de borgclip aanwezig en gaaf is. Mist die clip, dan heb je ook de oorzaak van de metaaldeeltjes gevonden.
4. Vraag bij je dealer expliciet om de laatste revisie van het startkoppelings-assy voor het YZ450F-blok (de forums melden dat de 2019-uitvoering de oudere vervangt en op een 2018-blok past) en monteer altijd een nieuwe borgclip.
5. Zet alles terug met nieuwe pakkingen en nieuwe O-ringen, draai de rotorbout en de dekselbouten op de handboekwaarden (kruislings en in stappen), vul af met circa 0,9 l verse olie en een nieuw filter.
6. Laat de motor na de eerste bedrijfsuur de olie nog eens zien: het oliezeef moet nu schoon blijven.

Gereedschap

• rotortrekker voor het YZ450F-blok
• krukasblokkering of vliegwielhouder
• momentsleutel 10-120 Nm
• slagmoersleutel of lange sleutel voor de rotorbout
• circlip-tang
• olieopvangbak

Herhaling voorkomen: startgedrag en onderhoud

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

30 minuten per olieverversing

Kosten

40-80 EUR per onderhoudsbeurt

Stappen

1. Houd de accu altijd vol: een druppellader tussen de ritten en in de winter is de goedkoopste levensverlenging van de startkoppeling.
2. Slaat hij niet binnen drie tot vier seconden aan, laat dan de startknop los en zoek eerst de echte oorzaak (meestal te krappe inlaatventielen of een te magere warmstartconditie). Minutenlang doorslaan is precies wat de rollen plat slaat.
3. Houd je verversingsinterval kort en gebruik een olie met de juiste JASO MA2-specificatie: te dunne of versleten olie verlengt de slipfase van de one-way koppeling.
4. Controleer bij elke olieverversing het oliezeef en het magneetje op de aftapplug; metaalglitter is je vroegste waarschuwing.
5. Laat de motor na een lange winterstop eerst even op de transportstandaard warmlopen voor je hem met vol gas start; koude, dikke olie plus volle startlast is de zwaarste belasting die dit onderdeel krijgt.

Gereedschap

• multimeter
• druppellader
• dopsleutelset
• momentsleutel

Voorkomen

Behandel de startkoppeling als een onderdeel dat leeft van korte startpogingen met een volle accu. Houd de accu op een onderhoudslader, laat de startknop na drie tot vier seconden los, vervang de olie (circa 0,9 l JASO MA2 10W-40) met filter elke vijf bedrijfsuren of na elke twee wedstrijddagen, en controleer bij elke verversing het oliezeef op metaal. Start je bike moeilijk, los dan eerst de startoorzaak op (ventielspeling, bougie, mapping) voordat je nog een paar minuten doorslaat.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Vital MX forum (Tech Help/Race Shop), via Web Archive · originele paginaThere's a reason the 19 has an updated part. The updated starter clutch from the 19 will fit your 18.
• Vital MX forum (Tech Help/Race Shop), via Web Archive · originele paginaStarter clutch also went at 8 hours although Yamaha did fix this under warranty
• Cafe Husky forum (open forum, direct bereikbaar)the starter motor would simply make a whirring sound, i.e the starter motor pinion gear seemed to be free-wheeling
• Cafe Husky forum (open forum, direct bereikbaar)you need to replace the complete starter clutch assy.cant just replace one of the gears.