Fantic XXF 450 koppeling slipt in 4e en 5e en grijpt stroperig aan: platen, veren en korfinkepingen

Symptomen

• Toerental loopt op zonder dat de motor sneller gaat, vooral in 4e en 5e bij vol gas of tegen de heuvel op
• Verbrande geur na een lange moto, bruine of blauw verkleurde stalen platen
• Koppeling grijpt hakkelend of schokkend aan in plaats van vloeiend
• Koppelingshendel heeft geen vrijslag meer, of het aangrijppunt wandelt tijdens de rit
• Spel in de aandrijflijn bij het dichtdraaien van het gas, ratelend geluid bij stationair in vrij
• Merkbare inkepingen op de vingers van de koppelingskorf als je er met een nagel langs gaat

Oorzaak

Een 450 met dit koppel vraagt veel van een relatief compacte natte plaatkoppeling die bovendien dezelfde circa 0,9 liter olie deelt met de versnellingsbak. Die olie verzadigt en verliest zijn frictie-eigenschappen snel als je veel met de koppeling in de hand rijdt. Zodra de platen beginnen te slippen, lopen ze warm: de stalen platen kleuren eerst bruin en daarna blauw, de frictielaag van de frictieplaten verglaast en de wrijvingscoefficient daalt - een proces dat zichzelf versnelt. Omdat het koppel op de koppeling stijgt met de overbrengingsverhouding, merk je slip het eerst in 5e en 4e, terwijl 1e en 2e nog lijken te pakken; veel rijders zoeken daardoor ten onrechte in de versnellingsbak. Parallel loopt de tweede slijtage: de nokken van de frictieplaten hameren inkepingen in de zachte aluminium vingers van de korf. Die inkepingen klemmen de platen vast, zodat ze bij het intrekken van de hendel niet vrij kunnen bewegen. Resultaat is een stroperig, hakkelend aangrijppunt plus extra speling in de aandrijflijn - en dus nog meer slipwarmte.

Diagnose: vrijslag, olie en platenpakket opmeten

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

1,5-2,5 uur

Kosten

130-280 EUR

Stappen

1. Controleer eerst de vrijslag aan de koppelingshendel. Is die nul, dan houdt het mechanisme de platen permanent een haartje los en slipt de koppeling; stel hem bij volgens je handboek zodat je aan het uiteinde van de hendel duidelijk voelbaar spel hebt voordat de druk opbouwt.
2. Verschoon de olie en controleer de specificatie: een natte koppeling vraagt JASO MA/MA2 (de Fantic-opgave voor de XXF 450 is 0,9 l motorolie). Een olie met energy-conserving- of auto-additieven laat een natte koppeling slippen.
3. Haal het koppelingsdeksel eraf (bouten kruislings los), trek de drukplaat en haal het pakket plaat voor plaat in de juiste volgorde eruit op een schone doek.
4. Meet de dikte van elke frictieplaat met een schuifmaat en de vrije lengte van elke koppelingsveer, en vergelijk met de handboekwaarden; vervang het hele pakket als er een plaat buiten de maat valt.
5. Kijk naar de kleur van de stalen platen: bruin of blauw betekent dat ze echt hebben geslipt, en dan vervang je ze samen met de frictieplaten in plaats van alleen de frictieplaten.
6. Ga met je nagel langs de vingers van de korf. Voel je duidelijke inkepingen waar de plaatnokken lopen, dan moet de korf mee - alleen platen vervangen lost het hakkelige aangrijpen niet op.

Gereedschap

• schuifmaat
• momentsleutel 2-20 Nm
• dopsleutelset en inbusset
• olieopvangbak
• schone doeken

Platenpakket en veren vervangen

Moeilijkheid

zelf te doen

Tijd

2 uur

Kosten

150-300 EUR

Stappen

1. Leg het nieuwe pakket in de juiste volgorde klaar en laat de frictieplaten minimaal een kwartier in verse motorolie weken voordat ze de motor ingaan; droog monteren verbrandt de eerste laag meteen.
2. Beoordeel de korfvingers voordat je iets monteert: schuif een nieuwe stalen plaat in de korf en kijk of de nokken over de volle slag vrij op en neer glijden. Haken ze, dan is de korf aan vervanging toe. Ga de vingers niet vlak vijlen om een ingelopen korf te redden - je haalt materiaal weg uit juist het deel dat al zwak is, en een ingelopen korf eindigt volgens de testbron in een gebroken korf en in het slechtste geval een gebroken carter. Alleen een opstaande braam mag je heel licht wegnemen; blaas daarna alle spanen eruit.
3. Monteer het pakket plaat voor plaat, zet de drukplaat erop en draai de koppelingsveerbouten kruislings en in stappen vast op het aandraaimoment uit het werkplaatshandboek - het is een lage waarde, dus gebruik een kleine momentsleutel en geen ratel op gevoel.
4. Zet het deksel met een nieuwe pakking terug, vul af met de voorgeschreven hoeveelheid verse JASO MA/MA2-olie (0,9 l voor de XXF 450) en stel de vrijslag van de hendel in.
5. Laat de koppeling inlopen: tien tot vijftien minuten rustig rijden met regelmatig licht slippen, daarna afkoelen. Pas daarna vol gas.

Gereedschap

• momentsleutel 2-20 Nm
• schuifmaat
• bak met verse olie om de platen te weken

Upgrade: stalen koppelingskorf tegen inkepingen

Moeilijkheid

ervaren sleutelaar

Tijd

3-4 uur

Kosten

350-550 EUR inclusief platenset

Stappen

1. Haal de volledige koppeling eruit en de oude korf van zijn as; reken erop dat dit de langste stap is, want het aandrijfrondsel moet over.
2. Boor de klinknagels van het aandrijftandwiel aan de achterzijde van de stock korf uit en zet het tandwiel over op de nieuwe stalen korf volgens de instructie van de fabrikant.
3. Monteer de nieuwe korf met nieuwe lagerbus en ringen, zet het platenpakket terug en draai alles op de handboekwaarden; controleer met de hand dat de plaatnokken volledig vrij in de vingers bewegen.
4. Vul af met verse JASO MA2-olie en loop de koppeling rustig in; reken op iets meer motorrem, want de zwaardere korf verhoogt de rotatiemassa.
5. Noteer het urenstandje: een stalen korf vreet niet in op de vingers, dus je volgende koppelingsbeurt is weer puur een platenwissel.

Gereedschap

• boormachine met scherpe boor voor de klinknagels
• momentsleutel 5-120 Nm
• vliegwiel-/korfhouder
• schuifmaat

Voorkomen

Verwissel de olie (0,9 l JASO MA/MA2 voor de XXF 450) met filter elke vijf bedrijfsuren of na twee wedstrijddagen; dat is de enige echte bescherming van een natte koppeling die zijn olie met de bak deelt. Houd altijd vrijslag aan de hendel, rijd zo veel mogelijk op gas in plaats van op de koppeling, en controleer bij elke platenwissel of een nieuwe plaat vrij in de korfvingers beweegt. Haakt hij, plan dan een nieuwe korf in - een stalen korf loopt niet in. Vijl de vingers niet vlak: dat maakt de korf dunner en ingelopen korven breken uiteindelijk, met carterschade als risico.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Vital MX forum (Race Shop), via Web Archive · originele paginaThe clutch is under the most load in 5th gear and the clutch will slip more in that gear than any other.
• Keefer Inc. Testing (onafhankelijke testsite)Made from precision machined steel, it is impervious to wear on the ears, like the standard aluminum baskets can be.
• Keefer Inc. Testing (onafhankelijke testsite, langetermijntest)I am still getting around 10-12 hours of clutch plate life with 10/40 non synthetic oil.